Moje czujące JA kontra świat realizmu
Zawsze byłam bardziej czująca. Jednocześnie byłam zadaniowa, konkretna, nastawiona na działanie. Te dwie części żyły we mnie równocześnie, choć przez długi czas znacznie więcej miejsca oddawałam tej, która potrafiła organizować, rozwiązywać problemy i doprowadzać sprawy do końca.
10/20/20263 min read
Zawsze byłam bardziej czująca. Jednocześnie byłam zadaniowa, konkretna, nastawiona na działanie. Te dwie części żyły we mnie równocześnie, choć przez długi czas znacznie więcej miejsca oddawałam tej, która potrafiła organizować, rozwiązywać problemy i doprowadzać sprawy do końca. Codzienność potrzebowała mojej sprawczości. Było coś do zrobienia, ktoś potrzebował odpowiedzi, jakaś sytuacja wymagała decyzji. Łatwiej było znaleźć kolejne rozwiązanie niż zatrzymać się przy pytaniu: co właściwie teraz czuję? Dziś widzę, jak łatwo pomylić umiejętność działania z umiejętnością opiekowania się sobą. Można być odpowiedzialną, skuteczną kobietą i dopiero uczyć się rozpoznawania własnego smutku. Można wspierać innych, a wobec swoich emocji czuć bezradność.
Czuć dużo i mieć dla tego mało słów
Samo przeżywanie emocji nie daje jeszcze umiejętności ich wyrażania. Potrzebujemy języka, doświadczenia rozmowy i przestrzeni, w której możemy powiedzieć coś więcej niż „wszystko w porządku”. Jeśli przez lata najważniejsze było radzenie sobie, emocje mogą zacząć wyglądać jak komplikacja. Przecież trzeba pracować, zajmować się domem, dotrzymywać terminów. Łzy przychodzą w niewygodnym momencie. Złość przeszkadza zachować spokój. Smutek spowalnia, kiedy właśnie należałoby przyspieszyć. Rozumiem ten sposób patrzenia. Kiedy w moim życiu przyszedł kryzys i zaczęłam wyraźniej odkrywać swoje czujące JA, początkowo traktowałam je jak wroga. Trudno było przyjąć tę część siebie, która tak intensywnie przeżywała, podczas gdy ja chciałam odzyskać siłę i wiedzieć, co robić dalej.
W psychologii odróżnia się przeżywanie emocji od tłumienia ich ekspresji — czyli powstrzymywania widocznych oznak tego, co czujemy. W badaniach Jamesa Grossa i Olivera Johna częstsze korzystanie z tłumienia wiązało się między innymi z gorszym dobrostanem i mniej korzystnym funkcjonowaniem w relacjach. Były to zależności badane w określonych próbach, a nie dowód, że każda powściągliwa reakcja jest szkodliwa. Ważne pozostają sytuacja, bezpieczeństwo i dostępne sposoby odpowiedzi.
Dla mnie istotne jest tutaj proste rozróżnienie: mogę zachować opanowanie, a później znaleźć chwilę, żeby przyjrzeć się swojemu doświadczeniu. Wtedy emocja ma szansę zostać zauważona również przeze mnie.
Od walki do zainteresowania
Moja droga do akceptacji była stopniowa. Najpierw trudno było mi polubić tę czującą część. Z czasem zaczęłam ją przyjmować. Później nawet trochę lubić. Dzisiaj mogę powiedzieć, że ją kocham. To wielka zmiana w sposobie odnoszenia się do siebie. Dawniej ważne było przede wszystkim, żeby trudne przeżycie ustąpiło. Teraz chcę również rozumieć, z czym się wiąże, w jakich okolicznościach się pojawia i czego potrzebuję, kiedy przychodzi. Akceptowanie emocji jest także przedmiotem badań. Brett Ford i współpracownicy sprawdzali je w badaniach laboratoryjnych, dzienniczkowych i podłużnych. Przyjmowanie własnych doświadczeń psychicznych bez ich osądzania wiązało się z korzystniejszym zdrowiem psychicznym oraz słabszym nasileniem trudnych emocji w odpowiedzi na codzienne stresory. Wyniki wspierają znaczenie akceptacji, ale nie obiecują szybkiej ulgi każdej osobie.
Akceptacja może zacząć się bardzo skromnie: „Tak, teraz jest mi przykro”. Bez natychmiastowego poprawiania siebie. Bez dodatkowego zadania, żeby już za chwilę poczuć wdzięczność albo znaleźć jasną stronę sytuacji.
Moje emocje też należą do rzeczywistości
W tytule postawiłam czujące JA naprzeciw świata realizmu, ponieważ takie napięcie łatwo w sobie odnaleźć. Z jednej strony przeżycia, z drugiej obowiązki, fakty i konsekwencje decyzji. Dzisiaj chcę, żeby te perspektywy mogły ze sobą rozmawiać. Uczucia są częścią mojego doświadczenia, a rozum pomaga sprawdzać interpretacje i wybierać działanie. Kiedy czuję lęk, mogę przyjrzeć się temu, czego się obawiam, i sprawdzić rzeczywiste zagrożenie. Kiedy pojawia się złość, mogę zapytać o swoje granice, oczekiwania i sposób rozmowy. Smutek może skłonić mnie do zatrzymania się przy stracie albo rozczarowaniu. Znaczenie emocji poznaję w kontekście konkretnej sytuacji. Mam wpływ na to, co zrobię z przeżyciem. Mogę poprosić o czas, poszukać wsparcia, doprecyzować nieporozumienie, odmówić albo przygotować się do trudnej rozmowy.
Jak dać głos czującej części siebie?
Jeśli odnajdujesz tu coś własnego, spróbuj dokończyć trzy zdania: „W tej sytuacji czuję…”, „Najtrudniejsze jest dla mnie…”, „Chciałabym teraz…”. Możesz najpierw zapisać je tylko dla siebie. Możesz też zacząć od koloru, linii czy prostego rysunku, a później poszukać słów. W Psychegrafii właśnie tak zapraszam do poznawania osobistego doświadczenia: tworzysz obraz, przyglądasz mu się i sprawdzasz, co chcesz o nim powiedzieć. Dziś moja konkretna, zadaniowa część nadal jest mi potrzebna. Lubię jej pomysły i zdolność działania. Coraz bardziej cenię też tę, która się wzrusza, przeżywa, zatrzymuje przy czymś ważnym.
Moje czujące JA ma już miejsce w moim życiu. Mogę je kochać i razem z nim podejmować rozsądne decyzje.
Psychegrafia
Grażyna Pajewska
05-807 Owczarnia
ul. Artystyczna 13
NIP: 951-197-33-75
Kontakt
biuro@psychegrafia.pl
+48 735 762 765
+48 788 234 042
Wszelkie prawa zastrzeżone © Psychegrafia, Grażyna Pajewska 2026.


