Świat się zmienia. A my uczymy się iść dalej...
Zmiana czasem przychodzi jako wiadomość, po której trzeba inaczej ułożyć życie. Innym razem dojrzewa po cichu: w coraz częstszym zmęczeniu, w pytaniu o sens pracy, w poczuciu, że dotychczasowy sposób życia przestał nam służyć. Zmieniają się relacje, zdrowie, potrzeby i możliwości.
10/11/20263 min read
Zmiana czasem przychodzi jako wiadomość, po której trzeba inaczej ułożyć życie. Innym razem dojrzewa po cichu: w coraz częstszym zmęczeniu, w pytaniu o sens pracy, w poczuciu, że dotychczasowy sposób życia przestał nam służyć. Zmieniają się relacje, zdrowie, potrzeby i możliwości. Dzieci dorastają, bliscy odchodzą, plany tracą aktualność. Równocześnie świat przynosi kolejne przemiany technologiczne, społeczne i zawodowe. Nawet kiedy chcielibyśmy przez chwilę pozostać w znajomym miejscu, rzeczywistość potrafi postawić przed nami nowe wymagania.
W takich chwilach szczególnie mocno potrzebujemy oparcia. Chcemy wiedzieć, czego się spodziewać, na co możemy liczyć i czy wystarczy nam sił. Czasem pragniemy zmiany od dawna, a jednak trudno ruszyć. To, co znane, ma swoje przewidywalne granice. Potrafimy się w nim poruszać, nawet jeśli jest nam ciasno. Za tym, co nowe, stoi obietnica, ale również możliwość straty. Można więc jednocześnie bardzo chcieć innego życia i bardzo bać się pierwszego kroku.
Psycholog Shaul Oreg, badając różnice w reagowaniu na zmianę, wyróżnił między innymi przywiązanie do rutyny, emocjonalne reakcje na zmianę narzuconą oraz skupienie na trudnościach, które pojawią się w najbliższym czasie. Jego badania pomagają dostrzec, że stosunek do zmiany ma kilka wymiarów. Możemy rozumieć jej sens, a jednocześnie obawiać się tego, co trzeba będzie pożegnać, przeorganizować albo opanować od początku. Znam to oczekiwanie na chwilę, w której wszystko stanie się wystarczająco jasne. Będę już wiedziała. Będę gotowa. Poczuję pewność, która pozwoli mi spokojnie wybrać. Moja własna zmiana trwała dziesięć lat. Rok po roku odkrywałam coś, co wydawało mi się ostatnim brakującym elementem. Myślałam: teraz rozumiem, teraz wszystko zacznie się układać. Później przychodziło kolejne doświadczenie i okazywało się, że życie zadaje następne pytanie. Najwięcej zaczęło się zmieniać wtedy, gdy zauważyłam powracające sytuacje. Okoliczności bywały inne, lecz odnajdywałam w nich znajome napięcie, podobne obawy i własne reakcje. Początkowo trudno było pogodzić się z tym odkryciem. Przecież tyle już zrozumiałam. Dlaczego znowu stoję przed czymś podobnym? Z czasem zaczęłam jednak dostrzegać różnicę pomiędzy rozpoznaniem swojego sposobu działania a umiejętnością wybrania innej odpowiedzi. Wiedza potrzebowała praktyki. Musiałam nauczyć się korzystać z niej właśnie wtedy, gdy pojawiały się emocje, pośpiech albo lęk. Powracające doświadczenie może stać się okazją do takiego przyjrzenia się sobie. Co tym razem zauważam wcześniej? O co potrafię zapytać? Gdzie potrzebuję wsparcia? Warto równocześnie widzieć rzeczywiste warunki i zachowania innych osób — nie każda trudność jest skutkiem naszego schematu. Dla mnie znaczenie miało odnajdywanie tego miejsca, w którym miałam wpływ. Czasem był to sposób rozmowy. Czasem decyzja, żeby dłużej czegoś nie podtrzymywać. Niekiedy dopiero późniejsza refleksja, dzięki której następnym razem mogłam zatrzymać się odrobinę wcześniej.
Wysoka wrażliwość stała się dla mnie częścią rozumienia tego procesu. Zaczęłam uważniej traktować własne przeżycia i potrzebę oswajania nowości. Pytać, ile zmian próbuję udźwignąć jednocześnie i jakich warunków potrzebuję, żeby podejmować decyzje. Przygotowanie pomagało mi znaleźć oparcie. Musiałam jednak zauważyć również chwilę, w której kolejne rozważania przestawały wnosić coś nowego, a ja nadal odkładałam działanie. Pełna pewność, na którą czekałam, nie nadchodziła.
Zmiana nauczyła mnie także pożegnań. Z nimi zawsze było mi trudno. Żegnamy przecież nie tylko ludzi czy miejsca. Czasem zostawiamy wyobrażenie o przyszłości, w które włożyliśmy wiele serca. Przyznajemy, że coś potoczyło się inaczej, niż miało. Możemy wiedzieć, że chcemy odejść, i nadal odczuwać smutek. Możemy wybrać nową drogę, a potem zatęsknić za fragmentem poprzedniej. W swoim procesie uczyłam się dziękować za to, co rzeczywiście było dobre, uznawać to, co bolało, i pozwalać sobie pójść dalej bez rozstrzygania wszystkich uczuć naraz. W psychologii bliska temu doświadczeniu jest elastyczność psychologiczna. Todd Kashdan i Jonathan Rottenberg opisują ją jako zdolność reagowania odpowiednio do zmieniających się okoliczności, otwartości na doświadczenie oraz podejmowania działań zgodnych z ważnymi dla siebie wartościami. Obejmuje ona również dostrzeganie, kiedy dotychczasowy sposób postępowania przestaje służyć i potrzebna jest inna odpowiedź. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov Dla mnie oznacza to uczenie się życia również w tych dniach, kiedy pojawia się niepewność. Mogę jej wysłuchać, zadbać o siebie, poszukać pomocy i wybrać krok, na który mam dzisiaj siłę.
Po dziesięciu latach patrzę na swoją drogę i widzę, jak wiele wydarzyło się pomiędzy kolejnymi momentami, w których mówiłam sobie: „już wiem”. Widzę próby, pożegnania, powroty i decyzje podejmowane z taką wiedzą, jaką wtedy miałam. Dzisiaj potrafię powiedzieć: stworzyłam coś ważnego. Jednocześnie wiem, że jutro życie może pokazać mi następny obszar do poznania.
Być może właśnie teraz stoisz przed zmianą, której jeszcze nie umiesz objąć w całości.
Warto sprawdzić, co pozwoli Ci bezpiecznie zacząć: jedna rozmowa, konkretna informacja, czyjaś obecność, niewielka próba. Ja długo czekałam, aż zobaczę całą drogę. Teraz coraz częściej pozwalam sobie zrobić krok i dopiero z tego miejsca rozejrzeć się dalej.
Psychegrafia
Grażyna Pajewska
05-807 Owczarnia
ul. Artystyczna 13
NIP: 951-197-33-75
Kontakt
biuro@psychegrafia.pl
+48 735 762 765
+48 788 234 042
Wszelkie prawa zastrzeżone © Psychegrafia, Grażyna Pajewska 2026.


